Articles
Categories

گنبد سلطانيه

افزودن به پسندها
شماره تماس ساعت بازيد گنبد سلطانيه: ساعت شش ماه اول سال از ساعت 8 الی 20 شب و در شش ماه دوم سال از ساعت 8 الی 30/18
تلفن تماس گنبد سلطانيه:35823105- 35823277-024
ایجادشده توسط

توضیحات

گنبد سلطانیه به چه علتي ساخته شد؟

گنبد سلطانیه به دستور اولجایتو معروف به سلطان محمد خدابنده که یکی از پادشاه های مغول بود و با نظارت خواجه رشید الدین فضل الله همدانی، در حدود سال های 704 تا 712 هجری قمری بنا شده است. این بزرگی و عظمت گنبد سلطانیه است که باعث جذب گردشگران می شوند. مجموعه بناهایی کـه بـه ابـواب البـر معروف هستند ، در زمان  ایلخانان مغول طـراحی و ساخته شدند که گنبد سلطانیه یکی از این بناها است. گنبد سلطانیه که آرامگاه سلطان محمد خدابنده است در سلطانیه قرار دارد که زمانی پایتخت پادشاهان ایران بوده، گنبد عظیم سلطانیه از دور به رنگ نیلگون دیده می شود که در دشت وسیع  سلطانیه در مسیر تهران- زنجان قرار دارد. در محل گنبد آرامگاه ملاحسن کاشفی قرار دارد، مولا حسن بن محمود کاشانی آملی معروف به حسن کاشی شاعر دربار سلطان محمد خدابنده بود.درباره زمان ساخته شدن این بنا اخلاف نظرهایی وجود دارد، عده ایی از مورخان زمان ساخته شدن آن را مربوط به زمان اولجایتو( پادشاه مغول) قرن هفتم و عده ای دیگر آن را به دوران شاه طهماسب صفوی حدود قرن دهم نسبت داده اند. اولجایتو بعد از زیارت حصرت علی (ع) و امام حسین (ع) شیعه شد و تصمیم گرفت تا مقبر ایشان را به سلطانیه منتقل کند و به گنبد سلطانیه را به آرامگاه ایشان اختصاص دهد و هدفش از ساخت گنبد سلطانیه همین بود ولی با مخالفت علمای شیعه چنین کاری انجام نشد و بعد از مرگش در این بنا دفن شد. گنبد ۱۵ دی سال ۱۳۱۰ با شماره ۱۶۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و نام این گنبد از ۲۴ تیرماه ۱۳۸۴ به عنوان هفتمین اثر ماندگار ایرانی در فهرست جهانی یونسکو ثبت گردید. گنبد سلطانیه زنجان

پلان گنبد سلطانيه

پلان گنبد سلطانیه از اصول اسلامی پیروی می کند  طوری که تعداد ۱۱۰ پله دارد که در حروف ابجد با نام علی (ع) منصوب است.گنبد سلطانیه به صورت هشت ضلعی است که الهام گرفته از هشت در بهشت است و با آجر ساخته شده و دارای قطر داخلی ۲۵ متر است، در جایی که دو ضلع به هم وصل می شوند، دو ستون قطور و مرتفع در کنار هم طراحی و ساخته‌ شده است. هر ستون به وسیله یك قوس جناغی به ستونی كه در انتهای همان ضلع قرار گرفته است، متصل می شود، در نتیجه در هشت ضلع بنا، هشت طاق مرتفع به وجود آمده است. حد فاصل قوس‌ها در طاق مجاور را با آجر پوشانده‌اند، در قسمت فوقانی طاق‌ها، طوق زیرین گنبد ساخته شده است و روی آن ساق گنبد را به صورت دایره ساخته شده است . در این قسمت، بنا از هشت ضلعی به صورت دایره در آمده است و بر روی ساق گنبد، گنبد عظیم و رفیع بنا را استوار كرده‌اند، فاصله از نوک گنبد تا كف بنا ۵۲ متر است.گنبد سلطانیه با ارتفاع ۵۰/۴۸ متر و قطر دهانه ۴۰/۲۴ متر، بزرگ‌ترین گنبد تاریخی در ایران و بزرگترین گنبد آجری در جهان شناخته شده است که دارای  سه فضای گنبدخانه، تربت‌خانه و سردابه دارد. برای استحكام بیشتر بنای گنبد سلطانیه در طی سالهای ۱۳۵۳ و ۱۳۵۴ در داخل ستون‌ها و طاق نماها و دیوارهای گنبد بتون تزریق کردند.

 

نماي داخلي گنبد

1-گنبدخانه

گنبد حدود ۵۰ مترارتفاع دارد و ۲۵.۵ متر قطر دهانه ی مرکزی آن است این گنبد نخستین گنبده دو جداره دیه شده در جهان است که نمونه قدیمی تر از آن تا کنون یافت نشده است، اینگنبد ضخامتی حدود 160 سانتی متر دارد و فضایی خالی ای که بین دو پوسته وجود دارد 60 سانتی متر است دو جداره بودن گنبد در رابطه با مسایل ایستایی قابل بحث و بررسی می باشد. این فضای توخالی بنا را در مقابل زلزله آسیب ناپذیر کرده و باعث مقاومت آن در لنگرهای خمشی و کششی شده است.در فضای گنبدخانه، ۸ جرز سنگین وجود دارد که عرض آن ۷۸/۶ متر است و وزن ۱۶۰۰ تنی گنبد را به شالوده‌ها منتقل می‌کنند. سطح مقطع هر یک از جرزها حداقل ۵۰ متر مربع  است و بار وارده بر آن ۲۰۰ تن تخمین زده شده است. برخی  این گند را شبیه کلیسای سانتاماریا دلفیوره ی فلورانس می دانند در حالی که این بنای زیبای آجری با گنبد آن هرگز کوچکترین تشابهی باسایر گنبدهای جهان نداشته و اساسا ساختار گنبد سلطانیه از ویژگی خاص منحصر بفرد خودش برخوردار است و هیچ تشابهی به گنبد کلیسا سانتاماریا دلفیوره ی فلورانس ندارد.

2- تربت خانه

در ضلع جنوبی گنبد بخشی است که به تربت خانه خوانده می شود که طول آن حدود ۱۷ متر،  عرض آن حدود ۸ متر و ۱۶ متر ارتفاع دارد الجایتو وقتی  انتقال جسد مطهر حضرت علی (ع) و فرزند بزرگوار ایشان نا امید شد فرمان داد  تا از خاک نجف و کربلا به سلطانیه بیاورند و در ساخت قسمتی از بنا از آنها استفاده کردند. روی دیوارهای محراب روبروی درب با استفاده از تربت امام حسین (ع) سوره الملک با دو خط ثلث و کوفی نوشته شده است و به همین دلیل این قسمت به تربت خانه مشهور است. در فضای تربت خانه كاشی‌های طلایی رنگ و منقش و هشت گوش هنر كاشی پزی فوق‌العاده ممتاز و كم نظیرایران آن زمان را بازگو می کند. داخلی این گنبد با  گچ بری، مقرنس كاری، كاشیكاری، خطوط تزئینی و تزئینات آجری زیبا و متنوع طراحی شده است. روی دیوارهای داخلی بنا، طرح‌هایی به خط بنایی با تركیب كاشی آبی رنگ و آجر، كلمات الله، محمد و علی و تلفیق كلمات محمد و علی و تركیب‌های پیچیده هندسی از كلمه علی دیده می شود.

3- سردابه

سردابه یکی از فضاهای جانبی گنبد است که در ضلع جنوبی، زیر تربت خانه ساخته شده است و عده ای عقیده دارند  که پیش از ساخت گنبد  در این مکان وجود داشته است. ایلخانیان رسم دیرین داشتند که پیروی از اعتقادات و آیین نیاکان خود، مردگان خود را همراه و اسباب و زیور آلاتی را به تناسب جایگاه اجتماعی فرد، در کنارش قرار می دادند  ودر گورهای سردابه ای در زیر زمین دفن می کردند.عداه ای بر این باورند که سردابه محل دفن پادشاهان و مقام داران در آن زمان بوده است. ورودی این قسمت به این دلیل ارتفاع کمی دارد تا به هنگام ورود بخاطر احترام به مردگان مجبور به خم کردن سر شوند. سردابه از طریق ایوان جنوبی به تربت خانه راه دارد. در وسط سردابه محل قبر دیده می شود که در طرفین آن دو فضای کوچک وجود دارد. کاووش های زیادی انجام گرفت و هیچ گونه قبری را در سرداب پیدا نکردند اما مورخین و برخی از محققین همچنان بر این عقیده هستند که  سلطان محمد خدابنده در همین سرداب دفن شده است.

ساعت آفتابی

تشخیص زمان برای افراد به خصوص  مسلمانان به دلیلنقش اساسی در انجام مراسم مذهبی  از اهمیت خاصی برخورداراست. به همین دلیل یک ساعت آفتابی در اسکلت این بنا طراحی شده و ساخته شده است تا ساکنان شهر با بیشترین دقت در تشخیص زمان بهره مند شوند. طرز کار این ساعت نیز به این صورت است که اگر نور از سوراخ گنبد اصلی بتابد نشان دهنده زمان اذان ظهر است و نوری که از پنجره های بزرگ می تابد کار عقربه بزرگ ساعت را انجام می دهد  و نور پنجره های کوچک حدود دقیقه را مشخص می کند ودر شب نیز ستاره هایی که از این پنجره ها دیده می شدند کمک بزرگی در تشخیص زمان بودند.

 

کتیبه های گنبد سلطانیه

کتیبه هایی که در این گنبد وجود دارند عبارت است از کتیبه های آیات قرآن در جای جای بنا و کلیه ی دیوارهای آن ، سوره ی فتح دور تا دور طبقه ی همکف، آیات آیت الکرسی در بالای درب اصلی ورودی به آرامگاه در قسمت شرقی بنا، سوره اخلاص (توحید)  داخل ایوان طبقه ی ،آیات سوره های الانبیاء، المومنون و الملک در بدنه ها و کلیه دیوارهای طبقه ی اول و دوم کتیبه-هایی با نام محمد و علی و یک لوگویی به نام اتحاد را بر روی خود دارند. کتیبه های دیگری که روی آنها شش بار سبحان الله، پنج بار نام محمد (ص)، پنج بار نام علی (ع)، محمد رسول الله، سلطان ظل الله و ... طراحی شده نیز در این بنا وجود دارند.

داخل گنبد سلطانيه

حرکت افقی در این بنا در چهار سطح است  که توسط منارها با هم ارتباط دارند . این ۴ سطح عبارتند از:
۱ - در قسمت همکف ، محل که  برای دفن امامان شیعه در نظر گرفته شده بود،  فضای بسیار وسیعی وجود دارد که احتمالا برای طواف و اجرای مراسم خاص مذهبی طراحی و ساخته شده است.
۲-  سطح دوم (طبقه اول) که ۹.۴۰ متر ارتفاع از کف بنا دارد. در این بخش در هر یک از 8 ضلع از بنا ایوانی قرار داردکه  به سمت درون ساخته شده  وتوسط  راهروی پوشیده ای به هم راه دارند.  به احتمال برای دیدن مراسم مذهبی ساخته شده تا خانم ا در آنجا مستقرر شوند.
3-  سطح سوم (طبقه دوم) در ارتفاع ۲۷.۸۰ متر از کف قرار گرفته و ایوان هایی شبیه به طبقه اول را درآن قرار دارد با این تفاوت که بر روی نمای خارجی بنا ساخته شده  و چشم اندازی آن رو به دشت اطراف است. کاشی‌کاری، مقرنس، تسمه‌کشی، گچ‌کاری و تلفیق‌هایی از آجر و کاشی به همراه کتیبه‌های متعدد جلوه ی خاصی به ایوان ها بخشیده است و فضای ۸ ایوان امکان تماشای چشم اندازی بیرون بنا را فراهم می کند.این ایوان ها  محل تجمع علما و طلاب علوم دینی بوده است که در دوران صفویه به اتاق تبدیل شده و برای سکونت طلاب مورد استفاده قرار می گرفته و دیوارهای این اتاق ها در تعمیرات اساسی گنبد سلطانیه تخریب شدند تا از سنگین شدن اسکلت بنا جلوگیری شود و گنبد به شکل نخستین خود باز سازی شده است.
۴- سطح چهارم پشت بام بنا قرار دارد که فضای مناسب آن، انجام حرکت آزاد در اطراف گنبد را ممکن می کند و برای تعمیر گنبد یا ریختن برف از آن استفاده می شده است .

بازسازی بنا

این بنای ارزشمند حدود ۲۵ سال به حال خود رها شده بود تا اینکه در سال ۱۳۴۸ مرمت آن توسط یک گروه ایتالیایی آغاز گردید و تا سال ۱۳۵۷  ادامه داشت. کارشناسان از عملیات مرمت این بنا به عنوان یكی از ظریف ترین و پیچیده ترین كارهای مرمتی در نوع خود یاد می کنند که تا به امروز نیز همچنان ادامه دارد.گنبد سلطانیه از  سال ۱۳۴۸ در 9 دوره مورد بازسازی قرار گرفت و  بعد از ۳۰ سال بازسازی گنبد به اتمام رسید ولی تا چند وقت پیش همچنان داربست های فلزی اطراف بنا وجود اشت. با وجود اینکه بزرگترین بنای آجری جهان است کمتر مورد توجه قرار گرفته است . بعضی از كاشی‌های گنبد سلطانیه به علت بی اهمیتی و توجه نکردن در حال ریزش است و در بسیاری از بخش‌ها دو رنگی شده است. اگر چه گنبد سلطانیه به عنوان یک اثر تاریخی در میراث جهانی ثبت شده است ولی باید در نگهداری این اثر ارزشمند تاریخی در ایران بیشتر تلاش شود.

 


برای مشاهده هتل های زنجان کلیک کنید .

موقعیت


استان زنجان، شهر سلطانیه، میدان علامه حلی، بلوار علامه حلی، خیابان اریباد

نظرات (0)

نظر ارسال شده‌ی جدیدی وجود ندارد

دیدگاه خود را بیان کنید

ارسال دیدگاه بعنوان یک مهمان - ثبت نام کنید و یا وارد حساب خود شوید.
پیوست ها (0 / 3)
اشتراک‌گذاری موقعیت مکانی شما

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

نماد اعتماد خرید الکترونیک

نماد اعتماد درگاه Pay.ir

 

پرداخت سامان کیش

درباره ما

آریا لیدر برای اطلاع رسانی و راهنمایی هموطنان عزیز در رابطه با  مکانهای گردشگری و هتل های داخل و خارج از کشور همچنین فروش بلیط هواپیما و صنایع دستی ایران با بهترین قیمت برای تمام اقشار جامعه با آرزوی فراهم کردن «تجربه‌ی لذت‌بخش یک خرید اینترنتی» فعالیت می‌کند.

از قیمت تور و تخفیف ها مطلع باشید

بوم شناسی شهر ها

کليه حقوق اين سايت متعلق به شرکت شادان گشت آریا ( آریا لیدر ) می‌باشد. Copyright © 2018 AriyaLeader.com

03137778500
09129356440